لایه های پنهان جاذبه

نرگس بهبهان، نارسیس یونان

نگاهی به یکی از گل های گردشگری ایران

گلی با قدمت تاریخ کهن ایران

هر ساله با شروع فصل سرد در میان شلوغی و هیاهوی شهر, گلی زیبا خودنمایی می کند. گلی که علاوه بر زیبایی, سرمستی بوی خوشش نیز بر فریبندگی و جذابیت آن می افزاید و لطافت رنگ و برگ آن کافی است, تا نگاه هر رهگذری را برای عبور از سرمای زمستان به خود جلب کند.

طبق فرهنگ و آیین کهن ایران، گل نرگس نماد ایزد ماه و تولد دوباره و آغاز نو است . ماه یکی از اجرام سماوی بود که از قدیمترین ایام در ایران و جهان پرستش می شد. مناسبات ماه و باران و رستنی ها نیز مشهود بود، عالم نبات نیز تابع همان تناوبی بود که از ماه نشأت میگرفت. در نوشته های ایران کهن آمده است که گیاهان به سبب گرمای ماه می رویند :« هنگامی که ماه روشنایی بتابد همیشه در بهار گیاه سبز از زمین بروید.»
از این روی ردپای گل نرگس را می توان در اشعار شاعرانی چون حافظ و مولانا یافت که به شباهت چشم و نرگس اشاره دارد. علاوه بر اشعار شعرای ایران, در سروده های هومر و همچنین اساطیر یونانی از این گل، برای نمادی از خدایان و آفرینش با نام «نارسیس» یاد شده است.

چشمت از ناز به حافظ نکند میل آری
سرگرانی صفت نرگس رعنا باشد

ارغوان جام عقیقی به چمن خواهد داد
چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد

به بـوی او دل عاشقان چو صبا
فدای عارض نسرین و چشم نرگس شد

بنابر اشعار حافظ تصور همگانی بر این است که خاستگاه اصلی گل نرگس در شیراز است. این در حالی است که خاستگاه گل نرگس در دشت های خوزستان است و قدمت آن به تاریخ کهن ایران زمین و قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد. و از منحصربه فردترین نرگس زارهای ایران میتوان به بهبهان ( استان خوزستان)، خَفر (استان فارس) و روستای پیرحاجات در شهرستان طبس( خراسان جنوبی) اشاره کرد.

در اواخر فصل پاییز دشت های بهبان پر شده از گل های طلایی است که زیر پرتو تابش آفتاب با ساقه های سبز خود در ورزش باد به حرکت درامده و عطر خوش نرگس را در سرتاسر دشت به مشام میرساند. تا انجا که امروزه گل نرگس به عنوان یک گل آیینی- تاریخی در بهبهان به ثبت ملی رسیده است و هرساله گردشگران زیادی با شروع جشنواره گل نرگس در دی ماه برای بازدید از آن رهسپار این خطه از ایران می شوند.

از انواع گل نرگس می توان به نرگس «شهلا» «پُرپر یا شصت پر»، «پنجه گربه ای» و «مسکین» اشاره کرد که بیشترین وسعت و پراکندگی آن متعلق به نرگس شهلا است.  گل نرگس در رنگ های زرد و سفید و متمایل به نارنجی دیده می شود. زمان برداشت آن از نیمه دوم سال آغاز می شود و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند ادامه دارد.

جالب است بدانید که گل نرگس در فهرست یکی از سمی ترین گل های جهان قرار دارد با این حال خواص درمانی آن چون جلوگیری از آلزایمز و رفع سر درد و همچنین درمان بیماری‌هایی چون زکام، درمان افسردگی, که با استشمام بوی خوش آن موجب می شود و کاربرد تزیئنی آن ,اهمیت این گل زیبا را کاهش نداده است.

اهمیت و جایگاه گل نرگس  در نزد اهالی بهبهان بر سر سفر های عقد و به عنوان مهریه برای دختران است.
همچنین با توجه به اسناد تاریخی بر جای مانده؛ تابوت شاهزاده های ایلامی مزین شده با طرح و نقش گل نرگس می تواند گواه این باشد .
هلندی ها هم به دلیل علاقه به گل نرگس، نام یکی از خیابان های خود را «بهبهان» نامگذاری کرده اند و در جشنواره گل هلند (سال ۱۹۹۲ میلادی) این گل، رتبه نخست را به خود اختصاص داد.
این درحالی است که آنچان که باید این گل در ایران جایگاه خود را پیدا نکرده است و از نظر گردشگری و رونق اقتصادی در نزد مردم بههبان می تواند به عنوان طرحی برای توسعه گردشگری مانند گل گلاب کاشان در نظر گرفته شود.

گل جامه دارِ دست تو، ای چشم نرگس مست تو
ای شاخ‌ها آبست تو، ای باغ بی‌پایان من
یک لحظه داغم می کشی، یک دم به باغم می کشی
پیش چراغم می کشی، تا وا شود چشمان من

زهرا سادات عطایی
کارشناس جغرافیا و برنامه ریزی گردشگری

 

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن