گردشگری برای گردشگران

سفرهای داوطلبانه: آگاهانه و خلاقانه

گزارشی از زهرا سادات عطایی و تجربه کار داوطلبانه

فعالیت های داوطلبانه در گردشگری، شکلی از سفر را تعریف کرده است که هم گردشگر از آن سهم می برد، هم میزبان. این شکل از گردشگری، نوعی پایداری در گردشگری است که سبب می شود تا گردشگران در تجربه کار جامعه میزبان، شریک و سهیم باشند و مزدشان بشود، اقامت و غذایی که از میزبان دریافت می کنند و البته در کنار آن به همه جا سرک می کشند، با مردم و فرهنگ بومی آشنا می شوند و البته جاذبه ها را هم می بینند و به تماشا می نشینند.
این شکل از سفر سالهاست در دنیا معنا گرفته است و مسافران بسیاری با عضویت در سایت هایی که کارهای داوطلبانه را هدایت می کنند، می توانند از یک شهر به شهر دیگر و از یک کشور به کشور دیگر سفر کنند.
در دنیا سایت ها و موسسات زیر به سفرهای داوطلبانه مشغولند:

http://www.workaway.info
http://www.helpx.net
http://www.wwoof.net

در ایران نیز گروه کار داوطلبانه iranvolunteering  علاقمندان به سفر را برای فعالیت های داوطلبانه همراهی می کند. مطلبی که در زیر می خوانید، گزارشی است از زهرا عطایی، کارشناس ارشد گردشگری در خصوص دو سفر اخیرش با گروه iranvolunteering .

راهبردهای گردشگری

چند سالی بود به صورت گروهی سفر می کردم.
در این سفرها، همیشه به دنبال راهی بودم که تا جایی که امکان دارد از هزینه های سفر،کم کنم و علاوه بر سفر رفتن، بتوانم مهارت های خوبی هم یاد بگیرم. شاید برای خیلی ها سفر رفتن به عنوان فرصت استراحت و رهایی از قید و بند کاری باشد، ولی برای من یادگیری و کشف تجربه های جدید هم لذت بخش است.
به لطف یکی از دوستان با گروهی آشنا شدم به عنوان گروه داوطلبان ایران. در این گروه که برای نخستین بار در ایران شکل گرفته و برگرفته از الگوی خارجی” workaway ” است، انواع کارهای داوطلبانه ی رایگانی به اشتراک گذاشته می شود که بسته به مهارت فردی و علاقه مندی می توانید در ازای جای خواب و غذا و با روزی ۴ الی ۶ ساعت کار به منطقه مورد نظر سفر کنید و بعد از فراغت از کار به گشت در اطراف منطقه و دیدن طبیعت و جاذبه های تاریخی بپردازید.

انواع کارهای ارائه شده معمولا شامل اقامتگاه های سنتی و بومگردی است که برای تزئینات واحد اقامتی خود و یا اجرای ایده های جدید پذیرای گردشگران داوطلب هستند. یکی از جذابیت های کاری در این خصوص تجربه کارهایی است که با زندگی در شهرهای بزرگ شاید تا به حال فرصت انجام آن را نداشته اید مانند اقامت در یک مزرعه و انجام کارهای مرتبط به آن، از میوه چینی تا درست کردن رب گوجه و پروش گیاهان و طیور مختلف.

نخستین تجربه کار داوطلبانه را با یک اقامتگاه بومگردی در نزدیکی زنجان، روستای درسجین آغاز کردم. زوجی تحصیل کرده در رشته گردشگری پس از برگشتن از اسپانیا یک خانه تاریخی را در روستای درسجین برای تبدیل به اقامتگاه بومی مهیا کرده بودند و پذیرای داوطلبان برای اجرای ایده های جدید و تکمیل کردن اقامتگاه خود بودند. در مدت زمان کوتاهی که به عنوان نخستین سفر داوطلبانه مهمان اقامتگاه ارغوان بودم کار با چوب و درست کردن یک خانه کبوتر را یاد گرفتم.

با تمام شدن این سفر چند روزه، دیگر مطمئن بودم که بهترین نوع سفر را پیدا کرده ام، لذت انجام کارهای جدید و کاربردی و در عین حال رفتن به سفری کم هزینه.
تجربه دوم کار داوطلبانه را در سفری یک هفته ای در مزرعه تخت شیرین گذراندم. مزرعه ای قرار گرفته رو به روی کوه بیستون و در نزدیکی تالاب گاماسیاب. تنها با فکر کردن به چنین منظره ایی دل تو دلم نبود که هرچه زودتر به این منطقه سفر کنم. در طول مدت اقامتم فرصت انجام کارهایی را پیدا کردم که تا به امروز انجام نداده بودم. صبح زود به عشق چیدن گل های محمدی از خواب بیدار می شدم و تا قبل ازظهر گل های چیده شده، برای تبدیل شدن به گلاب آماده می شدند.

از دیگر کارهای مزرعه رفتن به گلخانه گوجه و جمع آوری گوجه ها برای فروش و تهیه رب گوجه بود. قرار گرقتن در فرآیند تهیه رب گوجه از اولین تا اخرین مرحله برای من همانند یک دوره کامل آموزشی بود.
یکی از لذت بخش ترین قسمت های سفر و کار، تبدیل تخم بلدرچین ها به جوجه هایی بودند که در روز اول رسیدنم در مزرعه در دستگاه گذاشته شدند و در روز آخر جوجه بلدرچین ها متولد شدند.
لذت کارکردن با رنگ و رنگ امیزی در و پنجره، دفتر مزرعه نیز لذت کار را در این مدت دوچندان کرد.
از دیگر مراحل آموزشی کار در مزرعه آشنایی با قلمه زنی درخت بادام و چگونگی هرس علف های هرز آن بود. این یکی از چالشی ترین قسمت های کار بود چرا که با کمی بی دقتی ممکن بود قلمه اصلی را به اشتباه قطع کنیم.

از خوبی کار داوطلبانه پیدا کردن دوستانی است که از شهرهای مختلف سفر کرده اند و هم صحبتی با هر کدام بسیار لذت بخش است. و برای کسانی که به سفرهای زیادی می روند حکم یک دوستی ابدی در هر شهری خواهد بود.
پس از پایان ساعت کاری با دوستان به گشت اطراف مزرعه می رفیتم. و از جاذبه های منطفه چون کوه بیستون، تالاب گاماسیاب و گوردخمه اسحاق وند را بازدید کردیم. آخر شب ها هم به دور آتش نشینی و همخوانی در زیر ستاره های شب می گذشت.

نکته مهم دیگر در خصوص انجام کارهای داوطلبانه تعامل گردشگران با مردم بومی منطقه ایی است که بدان سفر می کنیم. در مدت اقامت خود در یک منطقه جدید و بومی باید بپذریم که ما تنها به عنوان مهمانی چند روزه حضور داریم و اگر قرار هست چیزی از ما به یادگار بماند برهم زدن نظم عمومی منطقه نیست، بلکه تنها رد لبخندی است که از مهر بر جای می گذاریم. این موضوع نه در تنها در سفرهای داوطلبانه که در تمامی انواع سفر مهم تلقی می شود. جالب است بدانید که هم گردشگران و هم مردم بومی از یک دیگر تاثیر می پذیرند و اگر این تاثیرات به خصوصا در یک جامعه بومی چنان چه بر خلاف عرف باشد خسارت های جبران ناپذیر فرهنگی و زیست محیطی و حتی اقتصادی به همراه خواهد داشت.


از این روی چون این نوع از سفر در ایران در مراحل اولیه خود به سر می برد برای تداوم آن نیازمند دانش و آشنایی کامل با چگونگی انجام آن است. با این حال نه تنها برای افرادی که به تنهایی سفر میکنند مناسب است که حتی می تواند در قالب یک سفر آموزشی محور برای خانواده هایی که با فرزندان خود سفر می کنند نیز مناسب باشد که نیاز به برنامه ریزی بیشتر و اجرای ایده های جدید در این خصوص دارد.

زهرا سادات عطایی
کارشناس ارشد جغرافیا و گردشگری

نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن