سفرنامه

کرمان؛کویر سردسیر ایران

گزارشی از شهرهای سرد کوهستانی در دل کویر داغ تابستانی

تابستان است و گرما.
سفر معمولا گذر از گرمای این فصل است برای درک لذت حضور در شهرهایی که خورشیدشان از درِ دوستی با مردمانش طلوع می کند. بی پرده بگوییم اگر ماجراجو نباشی، انتخاب کویر در گرمای تابستان، نوعی دیوانگی است، آن هم وقتی در کشوری زندگی می کنی که در تمام مقاطع زمانی، چهار فصل را همزمان داراست. با این حال استثناهایی هم هست. جاهایی که کویر را در تابستان داغ، خنک احساس کنی. جایی شبیه کرمان. البته استان کرمان، آن هم با شهرها و روستاهایی که در ادامه، داستان هایش را خواهید خواند.

گزارش زیر کاری است از رضوان اناری، خبرنگار و مترجم حوزه گردشگری، اهل کرمان که این بار برای یک سفر خنک در دل کویر داغ، راهنمایمان شده است. گزارشی که می تواند ما را آماده کند تا یک سفرنامه متفاوت از کرمان بنویسیم.

راهبردهای گردشگری

ییلاق در کویر

شاید اولین تصور شما از استان کرمان، گرمای پرُسوز و نخسلتان‌های کویری آن باشد. در قدم بعد هم احتمالا یاد کلوت‌های دشت لوت و آفرود سواری روی ماسه های داغ بیفتید. اما پهناورترین استان ایران آنقدرها هم که فکر می‌کنید جای گرمی نیست. استان کرمان چندین منطقه سردسیری را هم در دل خود جا داده که می‌توانید در سفرهای تابستانه خود از خُنَکای طبیعت آن لذت ببرید.

کرمان به واسطه پهناوری و موقعیت ویژه جغرافیایی، منطقه‌ای چهار فصل است و تنوع آب و هوایی خیره‌کننده‌ای دارد. به همین دلیل وقتی در شهر جیرفت دمای هوا بالای چهل درجه است، در شهر درب بهشت با فاصله کمتر از ۸۵ کیلومتر هوای خنک و حتی سردی جریان دارد.

باب زنگی، مرتفع‌ترین روستای ایران

وجود رشته‌کوه‌های بلند با ارتفاع بالای ۳ و ۴ هزار متر، دمای هوا را در بسیاری نقاط استان، پایین نگه داشته و جالب است بدانید مرتفع‌ترین روستای ایران، نه در سهند و سبلان و نه در ارتفاعات دماوند، بلکه در کوه هزارِ کرمان قرار گرفته است. روستای باب زنگی در بخش رایِن با ارتفاع بیش از ۳۳۰۰ متر از سطح دریا، مرتفع‌ترین روستای مسکونی ایران است که زمستان‌ها بارش برف، ارتباط این روستا با سایر مناطق را قطع می‌کند.

کوه هزار، چهارمین کوه بزرگ ایران و مرتفع‌ترین قله جنوب کشور است که علاوه بر ایجاد موقعیت صعود برای کوهنوردان، مناظر طبیعی زیبایی را هم برای گردشگران ایجاد کرده است.

آبشار رایِن یکی از زیباترین جاذبه‌های گردشگری کوه هزار است که تنها ۱۲۱ کیلومتر از شهر کرمان فاصله دارد. گردشگرانی که به این منطقه سفر می‌کنند، از ارگ راین، بنایی خشت و گلی متعلق به دوره ساسانی هم بازدید می‌کنند.
شهرستان بافت نیز با ارتفاع ۲۲۸۰ متر از سطح دریا، یکی از مناطق خوش آب و هوای کرمان محسوب می‌شود. بافت بلندترین شهر ایران با جمعیت بیش از ۲۵ هزار نفر است و آب و هوای خوبش باعث شده از سوی سازمان بهداشت جهانی به عنوان یکی از شهرهای سالم ایران معرفی شود. مردم بافت به طور سنتی به کشت گردو مشغول هستند و جالب است بدانید وجه تسمیه بافت، به دلیل پیشینه نخ‌ریسی و دامداری مردم منطقه است. پارک ملی خبر در دامنه کوه خبر، منطقه حفاظت شده انجرک و کوه شاه با پوشش جانوری و گیاهی قابل توجه، از مناطق دیدنی شهرستان بافت محسوب می‌شوند.

آب در ۸۵ درجه می‌جوشد!

اگر تا این جای این مطلب شگفت‌زده شده‌اید، باید بدانید این موارد تنها بخشی از طبیعت حیرت‌انگیز کرمان هستند. بردسیر، شهر سردسیر دیگر استان کرمان است که محصول غالبش میوه‌های سردسیری هستند. لاله‌زار هم یکی از بخش‌های مرتفع بردسیر است که به داشتن گل و گلاب معروف است و به دلیل ارتفاع بالایش، آب به جای ۱۰۰ درجه در ۸۵ درجه به جوش می‌آید. سوغات لاله‌زار عسل و گلاب است و می‌توانید میوه‌های سردسیری را هم از این شهر تهیه کنید.
بردسیر چند رودخانه، چشمه و دریاچه هم دارد و در بخش حفاظت شده بیدوییه، پوشش جانوری گسترده‌ای وجود دارد و حتی اگر خوش‌شانس باشید شاید بتوانید یوزپلنگ آسیایی و غزال ایرانی را که در این منطقه زندگی می‌کنند، از نزدیک ببیند. البته در گذشته تعداد و پراکندگی یوزپلنگ زیادتر بوده اما به دلیل شکار بیرویه و از بین رفتن زنجیره غذایی این حیوان، رفته رفته تعداد یوزپلنگ هم کاهش پیدا کرده.

دِهبَکری، کوهستانِ کویری

حتی شهر بم که ارگ بم و تابستان‌های داغ مشهور است، روستاهای خوش آب و هوایی در اطرافش دارد که از جمله آنها می‌توان به روستای مرتع دهبکری اشاره کرد. این روستا به جز آب و هوای خوب، جاذبه‌هایی مثل لباس محلی روستانشیان، طبیعت زیبا، غذاهای محلی، عزاداری مذهبی پرشور، بازی‌های محلی و منابع آب زیرزمینی دارد. همچنین کوه‌های اطراف، موقعیت مناسب صعود را در اختیار کوهنوردان قرار می‌دهند. چند آبشار طبیعی و جنگل پسته و بادام وحشی سایر جاذبه‌های مناطق کوهستانی اطراف دهبکری هستند.
شهر رابُر، دیگر شهر کوهستانی استان کرمان است که به لحاظ جغرافیایی در میان چند کوه مرتفع احاطه شده. برخی از این کوه‌ها در تمام طول سال پوشیده از برف هستند و به همین دلیل چشمه‌سارها و منابع آب طبیعی زیادی در این منطقه وجود دارد که باغات گردو و مراتع را سیرآب می‌کند. پرورش گوسفند یکی از مشاغل سنتی رابر است که به قالبیافی و گلیم‌بافی در کمک کرده. در سفر به رابر می‌توانید شاهد بافت سنتی فرش باشید.

ردپای دایناسور

شهرستان‌های زرند و رفسنجان به لحاظ جغرافیایی جزو ارتفاعات محسوب نمی‌شوند اما حد فاصل این دو شهر، علاوه بر کویر لوت، کوه‌های مرکزی قرار گرفته است. علاوه بر منظره چشم‌نواز کوهستانی و جاده پیچ در یچ و تونل‌های طولانی که برای تهرانی‌ها یادآور جاده چالوس است- البته این مسیر جنگلی نیست-، در این ارتفاعات روستاهای متعددی واقع شده‌اند که هر یک دیدنی‌های خاص خود را دارند. به عنوان مثال می‌توان به درخت ۱۵۰۰ ساله پسته در روستای اودِرج اشاره کرد. همچنین رد پای دایناسور در روستای ده‌علیرضای زرند کشف شده است.
به علاوه این مسیر به دلیل بافت کوهستانی و کوه‌های مرتفع چالش خوبی برای کوهنوردان، سنگ‌نوردان و صخره‌نوردان است. این کوهستان‌ها مملو از گیاهان دارویی است که مردم محلی در فصل مناسب از طریق چیدن و فروش آنها امرار معاش می‌کنند. همچنین در گذشته‌های نه‌چندان دور، این منطقه زیستگاه ببر و پلنگ ایرانی بوده اما متاسفانه امروز حتی کَل و بز کوهی هم به ندرت دیده می‌شود.

روستای صخره‌ای میمند

شهر سرچشمه که به دلیل معدن مس روباز خود شهرت جهانی دارد، در ارتفاعات زاگرس قرار گرفته و تابستان‌های خنک و زمستان‌های برفی دارد. روستاهای اطراف سرچشمه مثل پاریز و مانی هم از آب و هوای مشابهی برخوردارند که امکان یک مسافرت تابستانه خُنک را در اختیار گردشگران قرار داده. با این وجود آلودگی ایجاد شده از طریق معدن مس، کیفیت هوا را تا حدودی تحت تاثیر منفی خود قرار داده است.

شهربابک در جنوب سرچشمه هم آب و هوای خنک و نیمه‌سردسیری دارد و به لبنیات محلی (از جمله اِسپار که نوعی ماست محلی است) و گردو مشهور است. هوش بالای مردم شهربابک و قبولی در رشته‌های پرطرفدار کنکور به دلیل مصرف سرانه بیشتر گردو از قدیم در بین مردم استان کرمان مشهور بوده است.

اگر به شهربابک رفتید، بازدید از روستای صخره‌ای و دستکند میمند را فراموش نکنید. این روستا به دلیل توجه گردشگران و سازمان میراث فرهنگی، در سال‌های اخیر به یکی از جاذبه‌های استان کرمان تبدیل شده است.

گزارش از:
رضوان اناری
مترجم و گزارشگر

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
بستن